Koçluk
Koçluk nedir?
İster birey olarak, ister kollektif olarak insanların yaşam sürecindeki en temel fonksiyonları kendileri için çekici bir gelecek resmi belirlemek, ve bu resme doğru etkin bir biçimde ilerlemektir. Hedef koymak, vizyon belirlemek, problem çözümü, stratejiler belirlemek, eylem planları yapmak hep bu iki temel fonksiyon dahilinde değerlendirilebilir. Ancak insanlar, çeşitli nedenlerle bazı durumlarda bu iki fonksiyonu etkin bir biçimde yerine getiremeyebilirler.
Hepimizin kendimizi amaçsız hissettiğimiz, ihtiyaçlarımızı doğru tespit edemediğimiz, belirlediğimiz hedef ve ihtiyaçlara doğru ilerlemek için ne yapmamız gerektiğini kestiremediğimiz, veya ne yapmamız gerektiğini bilip de o gücü ve kaynakları kendimizde göremediğimiz zamanlar vardır. Veya herşey yolundadır, ancak daha hızlı ilerlemek isteriz.
İşte koçluk bu süreci destekleyen bir hizmettir. İçerik olarak bir kişinin veya grubun, kendileri için çekici olan bir gelecek resmi belirlemeleri ve/veya bu gelecek resmine doğru etkin bir şekilde ilerlemeleri sürecini desteklemek ve kolaylaştırmak amacını taşıyan bir danışmanlık hizmetidir.
Koç kime denir? Bir koçun taşıması gereken özellikler nelerdir?
Koç, yukarıda verilen tanımda belirtilen hizmeti icra eden kişidir. Yani koçlar, danışanlarının net gelecek resimleri belirlemelerine ve bu gelecek resmine doğru etkin bir biçimde ilerlemelerine destek olurlar. Bunu yaparken danışanlarının ulaşmak istedikleri gelecek resmi bağlamında etkin ve etkin olmayan davranışlarının, düşünüşlerinin ve tutumlarının farkına varıp bunları etkin davranış, düşünüş ve tutumlarla değiştirmelerine yardımcı olurlar. Yani aslında danışanlarını hedeflerine taşımak yerine, kendilerini hedefe taşıyacak kaynakları ve becerileri edinmelerine destek olurlar. Bu açıdan koçluk, bir performans desteğinden çok, bir öğrenme deneyimidir.
Koçluk mesleğine soyunan kişilerin de doğal olarak bu hizmeti verebilecek ve bu öğrenme sürecini destekleyecek alt yapıya sahip olması önemlidir. Bu altyapıyı oluşturan en önemli öğeler şunlar:
- Mesleki eğitim: Dünyada şu anda koç yetiştiren bir çok kurum var. Ancak bunların eğitim kaliteleri tartışma görütür bir konu. Bu konuda söz sahibi olan kurumlardan biri Uluslararası Koçlar Federasyonu (ICF). Bu kurum tarafından onaylı eğitim kurumlarından birinin programını bitirmiş olmak, minimum koşul olarak kabul edilebilir. Ayrıca en başarılı koçlara baktığımızda hemen hemen hepsinin koçluk meslek eğitimi dışında müspet bilimler veya sosyal bilimler alanlarından (mühendislik, ekonomi, psikoloji, işletme, vb.) birinde veya birden fazlasında ciddi bir akademik eğitimleri olduğunu da görüyoruz.
- Tecrübe: Koçluk, üniversiteden mezun olur olmaz yapılacak bir meslek değil. Hizmet verdiğimiz danışanlar, yaşamlarında belirli dönüm noktalarında desteğe ihtiyaç duydukları için karşımıza geliyorlar ve çoğu da mesleki ve özel yaşamlarının belli bir noktasına gelmiş kişiler. Bu açıdan kendilerinin içinde bulunduğu durumu anlayabileceklerine inandıkları ve kendilerine yol gösterme konusunda güven duyabilecekleri, aynı dili konuşan bir kişi ile çalışmaları önemli. Bu açıdan koçluk genellikle ikinci kariyer olarak icra edilen bir meslek.
- Koçun kendi gelişim yolculuğu: Koçluk, ve bir başkasına destek vermeyi içeren her meslek, gerçekten hizmeti verenin kendi zayıf ve güçlü yanlarını, gelişmiş ve gelişmemiş taraflarını bütün çıplaklığı ile ortaya koyar. Bu açıdan iyi bir koç, hiç bitmeyen bir gelişim süreci olan kişidir.
Ülkemizde bireysel ve kurumsal koçluğu genelde kimler tercih ediyor?
Bireysel ve kurumsal koçluktan bahsetmeden önce bu iki kavramı tanımlamakta fayda var: Bireysel koçluk ilişkisi, hizmetin bedelinin danışan tarafından ödendiği ve çalışma konusunun tamamen danışan tarafından belirlendiği çalışmalardır. Kurumsal koçluk çalışmalarında ise danışmanlık ücretinin tamamı veya büyük bölümü, danışanın çalıştığı kuruluş tarafından ödenir ve çalışma hedefleri kurum ve danışan tarafından ortaklaşa belirlenir. Bu çalışmalarda her zaman arka plandaki amaç, koçluğu alan kişinin veya grubun etkinliğini arttırmak, sonucunda da kurumun maddi ve manevi sonuçlarına katkıda bulunmaktır.
Ülkemizde ve dünyada bireysel koçluğun birincil satın alıcılarını şu şekilde sıralayabiliriz:
- Yaratıcı, her zaman gelişim içinde olmayı bir ihtiyaç olarak gören, zeki, enerji dolu bireyler,
- Girişimci, projeleri olan, bu projelerini gerçekleştirmek isteyen kişiler,
- Yaşamlarında belli hedeflerine ulaşmış, ancak ulaştıkları noktadan belirli nedenlerle memnun olmayan ve değişiklik yapmak isteyen kişiler,
- Mesleki veya özel yaşamlarında bir üst seviyeye geçen ve bu geçişi en iyi şekilde yapmak isteyen kişiler,
- Bir değişim sürecinde olan veya bu sürece girmek isteyen kişiler.
Bireysel koçluk müşterileri demografik olarak orta ve orta – üst gelir diliminden, yüksek eğitimli, büyük şehilerlerde yaşayan yukarı doğru hareketli erkek ve kadınlar arasından daha çok çıkmakta.
Kurumsal koçluk, müşterileri ise daha çok kurumların üst düzey yöneticileri, yönetim takımları, kurumların yatırım yapmak istediği yetenekli genç yöneticiler ve yeni yükselmiş veya kuruma gelmiş tepe yöneticiler. Ülkemizde koçluktan ulusal ve uluslararası büyük ölçekli firmalar kadar orta ve küçük ölçekli firmalar da faydalanabiliyor.
Bireysel koçluğun kişiye katkıları nelerdir?
Gestalt Institute Of Cleveland’ın Kurumsal Ve Sistemsel Gelişim Merkezi’nin temel yaklaşımının altında şöyle bir varsayım yatmaktadır: Birbirleri ile benzer kaynak ve yetkinliklere sahip iki birey veya kurumdan birinin öne geçmesinin temel nedeni, bu kurumun diğerine göre sahip olduğu iç ve dış ortamları tarayabilme, topladığı bilgiden anlam çıkarma, ve istenilen hedeflere doğru ilerlemek için etkin biçimde yanıt verebilme yetkinliklerinin daha gelişmiş olmasıdır.
Bireysel koçluk sadece bireyin çalışma konusu olan hedeflerine ulaşmasına veya mevcut sorunlarını çözmesine destek olmaz. Bunu yaparken koçu, danışanının başka durumlara ve hedeflere de taşınabilecek yeni davranış ve düşünüş biçimleri geliştirmesi için çalışır. Yani koçluk sadece bir hedefe ulaşma desteği değil, hedefe ve amaçlara taşıyan yeni tutum, düşünüş ve davranışların araştırıldığı, keşfedildiği ve öğrenildiği bir çalışmadır. Ancak öğrenme bununla da bitmez. Koçluğun asıl faydası öğrenmeyi öğrenmektir. Bir koçla çalışan kişiler, bu süreç içinde öğrenme için gerekli olan kendi kendini, davranışlarını ve sonuçlarını sorgulamayı ve bundan ders çıkarıp yeni tercihler yaratabilmeyi öğrenir.
Kanada’da yayımlanan Ivey Business Journal’ın Mayıs/Haziran 2006 sayısında Christine Turner imzası ile yayımlanan araştırmaya göre, koçluk hizmetinden yararlanan tepe yöneticiler, koçluğun faydalarını şöyle sıralıyor:
- Sürekli birebir ilgi,
- Meraklı bir kurum dışı kişi ile dialog içinde olmanın sonucu daha geniş düşünebilmek,
- Kör noktaları da içeren öz farkındalık,
- Gelişim için kişisel sorumluluk,
- Tam-zamanında (Just-In-Time) öğrenmek.
Kurumsal koçluğun kuruma katkıları nelerdir?
Kurum çatısı altında gerçekleştirilen koçluk çalışmalarının yukarıdaki maddede bahsedilen bireysel getirileri yanında kuruma da çok ciddi faydaları olabilir. Ancak her koçluk çalışması, amaçlanan faydalara göre tasarlanacağı için, bu faydalar kurumdan kuruma ve çalışmadan çalışmaya değişebilir. Örneğin bir koçluk çalışması kuruma şu katkıları sağlayabilir:
- Artan üretkenlik
- Yetenekli liderlerin kurumda tutulması
- Yönetim kalitesinde yükselme
- İş sonuçlarının iyileşmesi
- Artan takım çalışması ve iletişim
- Artan çalışan memnuniyeti
- Artan müşteri memnuniyeti
- Azalan çatışmalar
Koçluk hizmeti süreci nasıl işler?
Koçluk çalışması, özellikle kurum çatısı altında gerçekleşenler bir kaç aşamadan oluşur:
- Öncelikle çalışma hedeflerinin belirlenmesi ve üzerinde mutabık kalınması. Bu aşamada danışan ve koç, ve eğer kurumsal bir çalışmaysa danışanın kurumu beraberce çalışarak çalışma hedeflerini belirlerler.
- Veri toplama: Özellikle kurumsal çalışmalarda önemli olan bu aşamada, çeşitli anketler, 360 değerlendirmeler, kişilik envanterleri gibi enstrumanlar kullanılarak danışan hakkında veri toplanır.
- Kişisel gelişim raporu ve geri bildirim: Bu toplanan veriler, koçu tarafından danışanla paylaşılır, güçlü yanları ve geliştirmesi gerken yanlar belirlenir, istenen hedeflere ulaşabilmesi için gerekli çalışma ve gelişim planı beraberce hazırlanır.
- Koçluk çalışması: Koç ve danışanı daha sonra düzenli görüşmeler ile bu hedeflere doğru gelişim planı dahilinde çalışırlar. Bu görüşmeler genellikle haftalık veya iki haftada bir gerçekleşir. Görüşme aralarında da danışan koçuna telefonla veya e-maille ulaşarak destek alabilir. Böyle bir çalışma hedeflere göre 3 ay ile 1 yıl arasında sürebilir.
Hazırlayan
Dost Can DENİZ
www.marefidelis.com
Kaynak: Pazarlamadünyası.com
Not: “Koçluk” kavramı ile ilgilenenler İlgi Coaching ile ortaklaşa gerçekleştirdiğimiz “Koçluk Nasıl Algılanıyor?” başlıklı araştırmamızı inceleyebilir.